ICI JML

Polityka przeciwdziałania praktykom Predatory Journals

„Predatory Journals” (drapieżne czasopisma) czy też „Predatory Publishers” (drapieżne wydawnictwa) to eksploatatorski model biznesowy funkcjonujący w świecie nauki. Jego cechą charakterystyczną jest pobieranie opłat za publikacje bez świadczenia należnych usług redakcyjnych i publikacyjnych. Redakcje tych czasopism wykorzystują model otwartego dostępu (open access policy) w celu usprawiedliwienia pobierania opłat od autorów (publication fees). Prowadzą agresywną promocję swoich periodyków – wysyłają wiele wiadomości do naukowców z propozycją publikacji artykułu w „międzynarodowym” czasopiśmie, w bardzo krótkim czasie. Po wniesieniu wymaganej opłaty, nadesłany do Redakcji artykuł jest bardzo szybko publikowany, bez przeprowadzenia należytego procesu recenzji.

Od roku 2017 Index Copernicus wprowadził do procedury indeksacji w bazie ICI Journals Master List politykę przeciwdziałania stosowania praktyk „Predatory Journals”. Identyfikacja periodyków stosujących w. w. praktyki to obecnie jedno z największych wyzwań przed jakim stoi świat nauki.

Jako podstawową zasadę przeciwdziałania zjawisku „Predatory Journals” Zespół Index Copernicus przyjął zasadę transparentności działań Redakcji polegającą na deponowaniu kompletnej informacji o zawartości poszczególnych artykułów publikowanych w czasopiśmie, a tym samym poddanie się ocenie środowiska naukowego.

Dodatkowo, Eksperci ds. ewaluacji czasopism naukowych weryfikują periodyki pod względem pozytywnego przejścia przez zdefiniowane punkty kontrolne. Są nimi m.in.:

• Obecność w bazach indeksacyjnych (ISI Web of Science, Scopus oraz inne),
• Publikacja wskaźników łudząco podobnych do metryk stosowanych przez międzynarodowe bazy indeksacyjne, celem wprowadzania w błąd środowisko naukowe,
• Weryfikacja informacji wprowadzonych do ankiety ewaluacyjnej,
• Ocena strony internetowej czasopisma.

Elementy poddające w wątpliwość rzetelność periodyków to między innymi:

• Czasopismo na stronie internetowej podaje metryki łudząco podobne do metryk stosowanych przez międzynarodowe bazy indeksacyjne (Impact Factor by Clarivate Analitics, Journal Rank by Scopus oraz inne), mogące wprowadzać w błąd naukowców odnośnie wskaźników bibliometrycznych posiadanych przez periodyk.
• Na stronie internetowej czasopisma podawane są informacje o indeksacji w naukowych bazach danych, a faktu indeksacji nie udaje się potwierdzić.
• W przekazanych do oceny artykułach podawane są nieprawidłowe numery DOI (Digital Object Identifier by CrossRef). W bazie CrossRef pod podanymi numerami DOI nie można zidentyfikować artykułów opublikowanych przez czasopismo oznaczonych tymi numerami lub numery DOI wskazywały na inne artykuły.
• Analiza opublikowanych artykułów poddaje w wątpliwość ich naukowy charakter. W szczególności zwrócono uwagę na brak bibliografii załącznikowej lub bibliografię nie wskazującą na publikacje naukowe.

Podawanie nierzetelnych lub nieprawdziwych informacji skutkuje odmową indeksacji czasopisma w bazie ICI Journals Master List.

Na dzień dzisiejszy, na podstawie zgromadzonych ankiet ewaluacyjnych w bazie ICI Journals Master List za rok 2017, blisko 1 300 czasopism uznanych zostało za stosujące praktyki „Predatory journals”. W przyszłości Paszporty tych czasopism oznaczane będą stosownym alertem, w celu ostrzeżenia naukowców przez publikacją w zidentyfikowanych periodykach.

Poniższy wykres przedstawia liczbę czasopism zidentyfikowanych jako stosujące praktyki „Predatory Journals” z podziałem na kraje. Kraje wymienione jako „Pozostałe” to: Iran (32), Rumunia (23), Pakistan (16), Zjednoczone Emiraty Arabskie (11), Rosja (7), Bułgaria (5), Bangladesz (4), Brazylia (3), Irak (3), Bośnia i Hercegowina (2), Egipt (2), Czarnogóra (1), Ghana (1), Jordania (1), Kenia (1), Litwa (1), Węgry (1)

wykres pl